Programma 1. Bestuur en organisatie
Hoofddoelstelling:
Besturen kun je niet alleen; hiervoor is verbinding nodig tussen de gemeenschap, de gemeenteraad, het college en de gemeentelijke organisatie. Een goede samenwerking staat hierbij voorop en is belangrijk bij de uitvoering van onze taken. We wonen en werken in een gemeente met veel mogelijkheden. Waar je volop de ruimte hebt en krijgt; om te ondernemen, te wonen en om je te vermaken. We hebben oog voor de mensen om ons heen en vinden dat iedereen mee moet kunnen doen. Met als doel om De Fryske Marren samen nog kleurrijker, nofliker en actiever te maken.
Op de lopende opgaven, zoals wonen, zorg en energie is de visie op brede welvaart verder toegepast. Dit jaar is hierop verder gebouwd door koers en keuzes verder aan te scherpen, samenwerkingsverbanden te versterken en gerichter te sturen op effecten. We blijven daarbij inzetten op een gemeente die meebeweegt met wat inwoners nodig hebben. En die klaar is voor de uitdagingen van morgen. Door gebruik te maken van Wikselwurk bij het opstellen van projecten, beleid etc., gaan wij in gesprek met inwoners. Vanuit openbare Orde en Veiligheid wordt er samengewerkt met politie, GGZ, GGD, maatschappelijk werk, woningcorporaties en Veilig Thuis.
Programma 2. Ruimte
Hoofddoelstelling:
De Fryske Marren kent een grote diversiteit aan landschappen. Van grote open ruimten met de meren tot de beslotenheid van de bossen. Bij plannen vormen de landschappelijke waarden de basis. Daarbij vormen de drie opgaven van de omgevingsvisie de basis:
1. gezond en vitaal platteland
2. goed wonen en leven voor iedereen in het bebouwd gebied
3. naar duurzame energie en mobiliteit in een toekomstbestendige economie.
Ontwikkelingen moeten mogelijk blijven, maar in balans met de ecologische en landschappelijke kwaliteit.Waterfront Lemmer
We zijn gestart met een gebiedsprogramma onder de Omgevingswet voor Waterfront Lemmer. Voor de zomer heeft een eerste participatieronde plaatsgevonden met direct aanwonenden en belangenorganisaties. Deze ronde was bedoeld voor het ophalen van input, om te komen tot drie toekomstbeelden op het Waterfront. Op 7 september is een volgend participatiemoment geweest met belangenorganisaties en een inloopavond voor alle inwoners van Lemmer. Hierbij zijn de drie toekomstbeelden voor Waterfront Lemmer gepresenteerd. Er is veel input opgehaald naar aanleiding van deze bijeenkomsten. Naast deze bijeenkomsten is er van 1 tot 13 september ook een digitale enquête gehouden. Alle opgehaalde informatie vormt verdere input voor het ontwikkelen van het voorkeursalternatief, waarna we een gebiedsprogramma gaan opstellen. De planning is dat dit programma begin 2027 ter inzage komt te liggen. We betrekken de raad op dezelfde wijze als is afgesproken voor alle programma's die onder de Omgevingswet vallen, namelijk via een ronde van geen bedenkingen en bezwaar. Dit zal gebeuren na de ter inzagelegging. Naast deze ronde geven we op 18 november een presentatie tijdens de raadscarroussel over het proces en de voortgang.Fûgelsang (voorheen Heerenveen-West)
De periode tot aan de zomer van 2026 is gebruikt voor het inrichten van een gezamenlijke projectorganisatie en het selecteren van een extern bureau voor het begeleiden en opstellen van de
gebiedsvisie. Het ontwikkelen van de gebiedsvisie is inmiddels van start gegaan. De dorpen Oudehaske, Nijehaske, Rottum en wijk De Greiden zijn actief bij het proces en het opstellen van de gebiedsvisie betrokken. Ondertussen werken we samen met de omliggende dorpen aan het opstellen van een impactanalyse die wij als input gaan gebruiken voor de gebiedsvisie Fûgelsang en de omgevingsvisie van De Fryske Marren.
Fûgelsang wordt de naam van de nieuwe woonwijk aan de westzijde van Heerenveen.
Voor de zomer konden inwoners uit De Fryske Marren en Heerenveen hun suggestie indienen voor de naam van de nieuwe woonwijk. Een werkgroep met vertegenwoordigers uit de omliggende wijken en dorpen selecteerde uit alle inzendingen vijf kanshebbers: Fûgelsang, It Wiid, Haskerfjild, Haskerlân en It Nije Fean. Vervolgens konden inwoners hun stem uitbrengen. In totaal brachten 809 mensen hun stem uit. Fûgelsang kreeg 337 stemmen (41,7 procent) en werd daarmee de winnaar.Asielopvang
De gemeenteraad heeft op 11 maart 2024 met een motie het college gevraagd een Plan van Aanpak op te stellen voor kleinschalige asielopvang binnen De Fryske Marren. Daarbij heeft de raad een voorkeur uitgesproken voor meerdere kleinschalige opvanglocaties in plaats van één grootschalig asielzoekerscentrum.Naar aanleiding van de startnotitie van 23 april 2025 hebben wij een Plan van Aanpak opgesteld voor kleinschalige asielopvang. In dit plan is uitgewerkt op welke wijze de gemeente invulling kan geven aan de opgave voor asielopvang, de uitvoering van de Spreidingswet en de voorkeur van de raad voor kleinschalige opvang. Ook zijn criteria opgenomen waaraan mogelijke locaties moeten voldoen. Onderdeel van het Plan van Aanpak is een communicatie- en participatieaanpak. Hiervoor wordt aangesloten bij de aanpak van Wikselwurk. Het doel hiervan is om inwoners, omwonenden, dorpsbelangen en andere betrokken partijen zorgvuldig en tijdig bij het proces te betrekken.
De gemeenteraad heeft op 30 september 2026 ingestemd met het Plan van Aanpak. Daarbij is ook een amendement aangenomen, waardoor de uitvoering van het Plan van Aanpak voorlopig wordt opgeschort. Het locatieonderzoek start daardoor nog niet. De uitvoering wordt pas hervat als de definitieve sluitingsdatum van het azc in Blak bekend is.
Volgens de verleende vergunning en de gemaakte afspraken met het COA zou de opvang in Balk op 1 oktober 2026 eindigen. Tijdens het overleg met het ministerie en het COA op 12 augustus 2026 is de gemeente geïnformeerd dat zij deze sluitingsafspraak niet kunnen nakomen. Wij houden vast aan de gemaakte afspraken over de beëindiging van de opvang in Balk. Wij reageren in een apart traject op de brieven van het ministerie en het COA en bereiden mogelijke juridische vervolgstappen voor.
Warmtetransitie
De afgelopen jaren is verkend of een warmtenet in Terherne een passende oplossing kan zijn om woningen aardgasvrij te maken. Het initiatief hiervoor is gestart door de lokale coöperatie de Poask, met als doel om betaalbare warmte te realiseren, met name voor inwoners in de oude kern van Terherne.
Begin van het tweede kwartaal van 2026 is duidelijk geworden dat een warmtenet in Terherne technisch wel mogelijk is, maar onder de huidige omstandigheden financieel niet haalbaar. Ook de initiatiefnemer, de Poask, onderschrijft deze conclusie en heeft aangegeven dat een warmtenet niet de gewenste route naar aardgasvrij is voor het dorp. Daarom hebben wij ervoor gekozen om te stoppen met de ontwikkeling van het warmtenet in Terherne. We zetten voor Terherne in op het kiezen van een andere passende oplossing. Dit doen we via het wettelijk verplichte Omgevingsprogramma warmte.De komende periode werken we door aan de ‘gouden projecten’; In Joure wordt het warmtenet-initiatief doorontwikkeld richting een realiseerbaar project met een duidelijke fasering. In Balk heeft een goede samenwerking met Liander ertoe geleid dat er, ondanks de congestieproblematiek, toch een stroomaansluiting kan worden gerealiseerd voor de warmtecentrale. Hiermee is een grote onzekerheid voor het warmtenet in Balk opgelost. Eigen Warmte Balk kan weer met volle kracht vooruit met het warmtenet-project.
Parallel werken we als gemeente aan de randvoorwaardelijkheden, het opstellen van kaders en passende ondersteuningsinstrumenten, zoals warmtebedrijven en financiële participatie, warmtekavels en vergunningstrajecten. Daarnaast vindt stimulering en ondersteuning van lokale collectieve initiatieven plaats. De inzet is gericht op het realiseren van concrete uitvoeringsprojecten, die bijdragen aan de doelstelling om in 2030 20% van de woningen aardgasvrij te verwarmen.
Programma 3. Economie
Hoofddoelstelling:
De Fryske Marren streeft naar een krachtige, innovatieve en toekomstbestendige economie die een bijdrage levert aan een aantrekkelijk woon- en brede welvaart. Een duurzame economie met een positief ondernemersklimaat en een grote diversiteit aan bedrijven.
Uitvoering Regio Deal Zuidwest Friesland loopt
De Regio Deal Zuidwest-Friesland is een samenwerking tussen de gemeente De Fryske Marren, gemeente Súdwest-Fryslân, provinsje Fryslân, Wetterskip Fryslân, het Rijk en meer dan 25 partnerorganisaties uit de regio. Deze Regio Deal richt zich op het verbeteren van de brede welvaart in de regio. Samen met de Mienskip werken we aan de toekomst van Zuidwest-Friesland. Dit doen we aan de hand van vier programmalijnen: Mienskip, Voorzieningen, Leefomgeving en Economie. De Regio Deal heeft een looptijd tot 31 december 2029.Cofinanciering De Fryske Marren € 5 miljoen
De omvang van de Regio Deal bedraagt afgerond € 35 miljoen. De Fryske Marren draagt € 5 miljoen bij aan de financiering van de Regio Deal. Wij maken € 2,5 miljoen vrij uit bestaande projecten die al in de begroting staan. De resterende € 2,5 miljoen van de dekking is opgenomen in de begroting ten laste van de algemene reserve.Uitvoering Programma economie loopt
In De Fryske Marren staan de inwoners voorop en hebben zij kans op passend werk en om zich te
ontwikkelen. De gemeente zet zich er met haar partners voor in dat opleidingen en de kwaliteiten
van de beroepsbevolking aansluiten op de vraag van werkgevers. Ondernemers krijgen ruimte om
te groeien en ondersteuning bij innovatie. En de gemeente blijft werken aan een aantrekkelijk
vestigingsklimaat.Uitvoering Programma recreatie en toerisme loopt
In 2024 is het Uitvoeringsprogramma Recreatie en Toerisme vastgesteld. Hiermee beogen we de vitaliteit van en de balans in de toeristisch-recreatieve sector in de gemeente te vergroten.
Met ondernemers en toeristisch-recreatieve partnerpartijen werken we aan een vitale sector en een sector die in balans is.De belangrijkste doelen daarbij zijn:
- Een jaarrond aantrekkelijke recreatiegemeente
- Nieuwe belevenissen
- Gelukkige inwoners
- Slimme groei (dit principe zorgt ervoor dat waarde wordt toegevoegd voor bewoners, ondernemers en toeristen).
We zijn betrokken bij twee maatschappelijke initiatieven: Tsjûkemar en Nannewiid
- Voor de focusprojecten Tsjûkemar: Ûlesprong en de Zuidoostoever zijn bij de perspectiefnota 2025 de benodigde middelen beschikbaar gesteld om te komen tot realisatie.
- Samen met de provinsje Fryslân, Wetterskip Fryslân, Staatsbosbeheer en Plaatselijk Belang onderzoeken we hoe we voor het Nannewiid koppelkansen kunnen benutten.
Programma 4. Leefbaarheid en onderwijs
Hoofddoelstelling:
De gemeente heeft maar liefst 50 karakteristieke dorpen en de prachtige stad Sloten. Iedere kern heeft zijn unieke karakter en specifieke kwaliteiten. We hechten veel waarde aan de leefbaarheid in de stad en dorpen. Daarom zetten we ons in voor vitale dorpsgemeenschappen, goede (basis)voorzieningen, goed onderwijs en voldoende aanbod van sport, kunst en cultuur.
Onder leefbaarheid verstaan we de mate waarin de sociale omgeving aansluit bij de wensen en behoeften van inwoners. Het gaat om de aantrekkelijkheid van het gebied en de gemeenschap om er te wonen, te leven, om te sporten, elkaar te ontmoeten, te spelen, zorg te vragen of te bieden, en meer. Onderwijs speelt daarbij een belangrijke rol. Goed onderwijs stelt kinderen in staat mee te doen in de maatschappij en helpt hen zich te ontwikkelen.
Programma 5. Sociaal domein
Hoofddoelstelling:
Als gemeente spelen we een sleutelrol in het leven van vooral kwetsbare inwoners. Ons doel is om inwoners te steunen, de leefbaarheid te vergroten en het meedoen in de maatschappij te bevorderen. Dit programma richt zich daarbij op organisaties, diensten en voorzieningen die zich inzetten op de verschillende gebieden van het sociaal domein.
In het sociaal domein werken we aan gezondheid, participatie, zelfredzaamheid, zorg en jeugd. Ons doel is dat inwoners zoveel mogelijk mee kunnen doen en, waar nodig, ondersteuning krijgen. Daarbij zetten we in op gelijke kansen, preventie en het versterken van de sociale basis. Tegelijkertijd werken we aan nieuwe beleidskaders die richting geven aan de verdere ontwikkeling van het sociaal domein. In dit hoofdstuk beschrijven we de voortgang en resultaten van het afgelopen jaar.
Toekomstvisie en Strategische Beleidsagenda
In de raadsvergadering van januari 2026 zijn de toekomstvisie sociaal domein en de Strategische Beleidsagenda vastgesteld. De afgelopen maanden is gewerkt aan de verdere uitwerking van deze agenda richting via nieuwe integrale beleidskaders namelijk:1. Sociale basis en gezond samenleven
2. Kansrijk opvoeden en opgroeien
3. Bestaanszekerheid en iedereen kan meedoen
4. Wonen Welzijn ZorgIn december liggen de beleidskaders ter besluitvorming voor.