2.1 Wonen
Doelstelling: | ||||||||||||||||||||||||
De implementatie van de Omgevingswet vraagt een visie op onze ruimte, in de breedste zin van het woord. De Omgevingswet staat voor een goede balans tussen het benutten en beschermen van de fysieke leefomgeving. We hechten belang aan het behoud van de cultuurhistorische, ruimtelijke en natuurwaarden in het bestaande landschap. | ||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Actualisatie omgevingsvisie
Bij de vaststelling van de omgevingsvisie heeft de gemeenteraad besloten deze eens per vier jaar te
actualiseren. We werken aan een beleidsarme actualisatie van de omgevingsvisie. Hierbij wordt
bestaand, vastgesteld strategisch beleid integraal opgenomen. Ook wordt de visie zo opgesteld en vormgegeven dat deze voldoet aan de eisen van de Omgevingswet uit 2024. Dit najaar vindt de terinzagelegging van de ontwerp-omgevingsvisie plaats. De vaststelling van de geactualiseerde omgevingsvisie verwachten we in het eerste kwartaal van 2027.
Actualisatie provinciale omgevingsvisie (POVI)
De provinciale omgevingsvisie geeft ook richting aan de inrichting van de leefomgeving in De Fryske Marren. Op basis van deze visie stelt de provincie namelijk instructieregels vast in de provinciale omgevingsverordening. Deze regels zijn van invloed op de inhoud van ons omgevingsplan. Begin maart is de ontwerp-omgevingsvisie ter inzage gelegd. Wij hebben hierop een zienswijze ingediend. Provinciale Staten hebben op 30 september 2026 de POVI vastgesteld. Een aantal punten uit onze zienswijze zijn daarin overgenomen. Joure is aangeduid als regiostad in plaats van regiokern, waardoor wij als gemeente beter instaat zijn de ontwikkelpotentie van Joure en omgeving invulling te geven. Verder is het belang van de maakindustrie onderkend met een verwijzing naar de zone waar het zwaartepunt van deze industrie zich bevindt. Een deel van De Fryske Marren valt binnen deze zone.
Omgevingsprogramma’s
Onder de Omgevingswet zijn omgevingsprogramma's een nieuw instrument. Begin 2026 hebben we het Omgevingsprogramma water en riolering vastgesteld en bekend gemaakt. Dit was ons eerste omgevingsprogramma. Inmiddels verwachten we in 2026 nog omgevingsprogramma’s vast te stellen voor kerken, kostenverhaal- en financiële bijdragen en BOSS. Daarnaast werken we (of gaan we werken) aan omgevingsprogramma’s voor mobiliteit, evenementen, erfgoed, volkshuisvesting, warmte, bomen, batterijen, duurzaamheid, milieu, uitvoeringsbeleid VTH, openbare stranden en een Omgevingsprogramma kapitaalgoederen (beheer openbaar gebied). Om het aantal omgevingsprogramma's te beperken gaan we omgevingsprogramma's bundelen op basis van een logische en werkbare indeling.
Omgevingsplan
Op 1 juli 2026 heeft de gemeenteraad de Nota van uitgangspunten wijzigingsbesluit Buitengebied Zuidwest vastgesteld. Op basis van die uitgangspunten werken we nu aan een eerste concept van het wijzigingsbesluit. Dit gaat gepaard met het opstellen van een milieueffectrapport.
We hebben gewerkt aan een voorstel om in het omgevingsplan een verbod op nieuwe sierteelt en een spuitvrije zone ten opzichte van gevoelige bestemmingen op te nemen als het gaat om sierteelt. Dit is een vervolg op eerdere raadsbesluiten, waaronder een voorbereidingsbesluit. Met dit voorbereidingsbesluit stelde de raad een verbod in op nieuwe sierteelt en uitbreiding van bestaande sierteelt.
Verder hebben we via een voorbereidingsbesluit tijdelijke regels aan het omgevingsplan toegevoegd met als doel om de bouw van kleine bedrijfsunits op bedrijventerreinen te verbieden. We werken aan een voorstel om hier een permanente regeling voor op te nemen in het omgevingsplan.
Op 9 september 2026 stelde de gemeenteraad het eerste wijzigingsbesluit van het omgevingsplan vast: het wijzigingsbesluit omgevingsplan Enkhuizerlaan 1 en gedeeltelijk verwerken bruidsschat. Met dit besluit werd de functie van het perceel Enkhuizerlaan 1 gewijzigd van recreatiewoning naar reguliere woning. Daarnaast zijn de regels voor vergunningvrij bouwen opgenomen in het permanente deel van het omgevingsplan. Ook is de categorie vergunningvrije bouwwerken uitgebreid. Onder voorwaarden zijn sindsdien onder meer buitenunits van onder andere airconditioningsinstallaties en walbeschoeiingen vergunningvrij.
We hebben gewerkt aan wijzigingsbesluiten omgevingsplan voor de wijk Wyldehoarne 4 te Joure en voor het inbreidingsplan Flevostraat 14 te Lemmer.
Omgevingsvergunningen
De eerder gemelde hoge werkvoorraad voor vergunningverlening en de behandeling van conceptaanvragen is medio 2026 stabiel gebleven, maar nog steeds hoog. Het is nog niet gelukt om de wachttijden voor conceptaanvragen te verkorten. We werken aan maatregelen om hierin verbetering te brengen. Wij blijven de aanvragers zo goed mogelijk informeren over de voortgang.
Toezicht &Handhaving
Naast de toename van aanvragen om omgevingsvergunning, zien we een toename van de handhavingsverzoeken in de gemeente. Ten opzichte van 2024 is het aantal in 2025 en 2026 met 35% gestegen. Deze stijging komt boven op de bestaande werkvoorraad wat betreft het afdoen van klachten, meldingen, vragen en de ambtelijke constateringen dat niet wordt voldaan aan de geldende regelgeving.
WOO-verzoeken en raadsvragen
Uit het bovenstaande blijkt dat de werkvoorraad van de VTH-taken de laatste jaren constant toeneemt. Daarnaast zien we ook een toename in het aantal WOO-verzoeken en raadsvragen. Het behandelen van deze verzoeken en vragen vraagt steeds meer capaciteit en tijd, waardoor de uitvoeren van de reguliere VTH-taken onder druk komt te staan.
Doelstelling: | ||||||||||||||||||||||||
Het vanuit een lange termijnperspectief en brede welvaart invulling geven aan de woonopgave in De Fryske Marren | ||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
We hebben voor het tijdvak 2027 tot en met 2036 alle projecten in kaart gebracht. In september 2026 zijn we gestart met de voorbereiding van een nieuwe woondeal voor de periode 1-1-2027 t/m 31-12-2036. Deze woondeal wordt gemaakt voor de hele provincie. Wij streven ernaar voor eind dit jaar de woondeal met het Rijk en provincie af te ronden. Ook werken wij nauw samen met de provincie Fryslân bij het opstellen van het provinciaal volkshuisvestingsprogramma. De provincie legt dit programma in november ter inzage, waarna gemeenten hun zienswijzen kunnen indienen.
Doelstelling: | ||||||||||||||||||||||||
Voorzien in wonen, zorg en welzijn voor ouderen en andere kwetsbare doelgroepen. | ||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Wij stelden op 9 december 2025 het Uitvoeringsprogramma Wonen-Welzijn-Zorg 2025–2030 (WWZ) vast. Dit programma bevat tien thema’s, waaronder huisvesting voor ouderen en alternatieve woon-, pauze- en crisisplekken. Ruimtelijke ontwikkeling en het sociaal domein werken intern goed samen op deze thema’s onder andere door bij nieuwbouwprojecten en herontwikkelingslocaties deze twee thema’s te bespreken. Voorbeelden van deze locaties zijn het voormalig Zuyderzee College in Lemmer en de herontwikkeling van De Flecke in Joure. Een actualisatie van de nieuwbouwopgave ten aanzien van de twee genoemde thema’s komt terug in het geactualiseerde Volkshuisvestingsprogramma dat per 1 juli 2027 wordt opgeleverd. Zoals afgesproken in het Uitvoeringsprogramma WWZ voeren we hiervoor een specifiek onderzoek uit naar het toevoegen van geclusterde wooneenheden voor ouderen in dorpen waar een huisarts, apotheek en supermarkt aanwezig is.
Doelstelling: | ||||||||||||||||||||||||
Sturen op de woonruimteverdeling voor wettelijke urgente aandachtsgroepen | ||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Wet versterking regie volkshuisvesting
Bij inwerkingtreding van de Wet versterking regie volkshuisvesting (Wvrv) moeten gemeenten een
Huisvestingsverordening urgent woningzoekenden vaststellen. Wij werken hieraan in samenwerking met
andere Friese gemeenten. De ontwerp-centrumgemeenteregeling is in februari 2025 vrijgegeven voor
Inspraak.
In Fries verband werkten we aan de ontwerp Huisvestingsverordening Urgent Woningzoekenden Fryslân (urgentieverordening). De Friese colleges hebben de ontwerpverordening in maart 2025 vrijgeven voor inspraak. Inmiddels is per 1 juli 2026 de Wet versterking regie volkshuisvesting ingevoerd. Hier ligt de wettelijke grondslag voor de invoering van een verordening. Voor het afronden van de verordening is evenwel de definitieve ministeriële Regeling bij de Wet versterking regie volkshuisvesting nodig. Wij zijn op 24 augustus 2026 door de stuurgroep geïnformeerd dat deze niet eerder klaar is dan in oktober 2026. Hierdoor kan behandeling door de raden niet meer in 2026 plaatsvinden. Omdat er nog geen nieuwe planning is verwachten we de behandeling van de urgentieverordening niet eerder dan in Q1/2027.
In de voorjaarsrapportage rapporteerden wij over de regulering van toeristische verhuur. Er bleek echter geen grondslag voor de raad voor een regeling. Hier hebben wij de raad met een memo over geïnformeerd.
Doelstelling: | ||||||||||||||||||||||||
Zorg voor kwalitatief goede huisvesting en het creëren van een goed vestigings- en bedrijfsklimaat voor onze ondernemingen. | ||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Voor de huisvesting van internationale werknemers is een startnotitie opgesteld en besproken in een
consulterend petear van januari 2025. In 2025 is aanvullend onderzoek gedaan naar huisvesting, registratie
en relevante wet- en regelgeving. Dit onderzoek is gedaan met betrokkenheid van diverse stakeholders. We hebben in Q1 2026 een memo met bevindingen aan de raad voorgelegd. Wij wachten op dit moment de landelijke ontwikkelingen af. We hebben de raad hier met een memo over geïnformeerd. Ook hebben wij eind september ’26 een bezoek gebracht aan de gemeente Peel en Maas om informatie over hun aanpak en werkwijze te delen. Deze gemeente heeft veel ervaring met de huisvesting van arbeidsmigranten.
Doelstelling: | ||||||||||||||||||||||||
Het zorgen voor meer betaalbare woningen voor onze inwoners | ||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
In het Volkshuisvestingsprogramma De Fryske Marren 2024-2028 is het zorgen voor meer betaalbare
woningen als een belangrijke doelstelling opgenomen. In onze woningbouwprojecten streven we naar een
mix van betaalbare huur- en koopwoningen en duurdere woningen. Via een programma-gestuurde aanpak
geven we invulling aan deze doelstelling. Hierbij werken we volgens de kaders die gelden binnen de
Wet versterking regie Volkshuisvesting die per 1 juli 2026 van kracht is. We monitoren de voortgang via onder andere de prestatieafspraken met de corporaties en voortgang op Fries niveau is te volgen via het Dashboard Woondeals | Staat van Fryslan .
Doelstelling: | ||||||||||||||||||||||||
Ontwikkelen van de gemeente door het realiseren van woningbouwprojecten. | ||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
*) Periode vanaf 1-1-2022 tot en met 31-12-2030
Volgens het Dashboard Wonen, Woningbouw dashboard DFM, werd er per 1 oktober 2026 gewerkt aan 67 projecten waarin 1377 woningen waren opgenomen. Er wordt op grote schaal
gebouwd in het Hof van Lemmer en in Wyldehoarne fase 4 fase 1 zijn alle kavels verkocht. Ook de projecten in Tramdijk Oost fase 3 te Lemmer kennen goede voortgang. We verwachten volgend jaar fase 2 in Wyldehoarne in procedure te kunnen brengen. Ook in de verschillende dorpen, zoals Tjerkgaast, Ouwsterhaule en Oudega wordt gebouwd. We hebben de voorbereiding voor nieuwe plannen in Scharsterbrug, Balk en Oudehaske opgepakt. In de projecten Balk en Oudehaske willen we verkennen hoe we parallel plannen kunnen toepassen. We hebben in 2025 voor 67 woningen een beroep kunnen op de Realisatiestimulans. We bereiden een raadsvoorstel voor hoe deze middelen aan te wenden.
Stand op 1 oktober 2026* | ||
|---|---|---|
Aantal projecten | 67 | |
Aantal verwachte woningen | 1.377 | |
Aantal gerealiseerde woningen | 308 | 22% |
Aantal nog te realiseren woningen | 1.069 | 78% |
Doelstelling: | ||||||||||||||||||||||||
Toekomstbestendige ziekenhuiszorg voor onze regio. | ||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
De coalitie heeft in het coalitieakkoord bevestigd dat zij zich blijft inzetten voor het toekomstbestendig maken en houden van de ziekenhuiszorg in onze regio. De gronden van de Driehoek Joure-Zuid blijven hiervoor gereserveerd en beschikbaar.
Doelstelling: | ||||||||||||||||||||||||
De agrarische sector is een belangrijke pijler voor onze gemeente en kampt met vele uitdagingen. Samen met de sector zoeken we naar perspectief en oplossingen. | ||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
In het voorjaar van 2026 hebben we op uitnodiging van de LTO een bestuurlijk overleg (gecombineerd met een werkbezoek) met LTO gehad om actuele zaken over de landbouw te bespreken.
Wij werken aan een wijziging van het omgevingsplan voor agroforestry. De regels van het omgevingsplan kunnen na vaststelling door de raad dienen als toetsingskader voor concrete initiatieven. Wij baseren de regeling op de uitkomsten van een landschappelijk onderzoek dat wij hebben laten uitvoeren.
Wij zijn aan het onderzoeken of we beleid kunnen ontwikkelen voor het bevorderen van weidegang door toepassing van veeroosters.
De gemeenteraad heeft op 1 oktober 2025 een voorbereidingsbesluit genomen waarmee de raad een verbod instelde op nieuwe sierteelt en uitbreiding van bestaande sierteelt. Dit verbod is in de vorm van voorbeschermingsregels opgenomen in het omgevingsplan. We werken nu aan een wijziging van het omgevingsplan om dit verbod te bestendigen. In dat wijzigingsbesluit nemen we ook regels op voor een spuitvrije zone van 50 meter ten opzichte van gevoelige objecten in verband met sierteelt. Het wijzigingsbesluit leggen we volgend jaar voor aan de gemeenteraad.
Via het Fries Programma Landelijk Gebied (FPLG) is gewerkt aan de opgaven in het landelijk gebied,
waaronder een toekomstbestendige landbouw. Na de beëindiging van het Nationaal Programma Landelijk
Gebied (NPLG), is in Fryslân de samenwerking van gemeenten, waterschap en gemeenten aan het FPLG
nog doorgezet, waarbij ook het gesprek wordt gevoerd over de wijze van samenwerking. De insteek is om
de samenwerking aan de opgaven in het landelijk gebied, weliswaar in een lichtere vorm, overeind te
houden. Daarbij wordt gedacht aan een bestuurlijk afstemmingsoverleg (enkele malen per jaar) tussen alle
Friese overheden over de opgaven in het landelijk gebied en de wijze waarop we daaraan kunnen werken
(onder andere via gebiedsprocessen). De afstemming tussen gemeenten onderling kan een plek krijgen binnen de Vereniging Friese Gemeenten (VFG). Gesprekken hierover met de VFG zijn lopen nu.
De provincie werkt via de Friese Aanpak Stikstof en Natuurherstel (FASN) aan een oplossing voor de stikstofproblematiek, de achteruitgang van biodiversiteit en de vergunningverlening die op slot zit. Recent heeft het Rijk een aanpak gepresenteerd die verder gaat dan die van de provincie. Dit moet bij elkaar gebracht worden om een werkbare aanpak te krijgen. We zijn in gesprek met de provincie over de invulling van de aanpak en onze rol daarbij, waarbij de focus ligt op de onterechte aanwijzing van het stikstofgevoelige N2000 gebied Oudegaasterbrekken, De Fluessen en omgeving.
Doelstelling: | ||||||||||||||||||||||||
Met het Veenweide-programma 2021-2030 ‘Foarút mei de Fryske Feangreiden’ wordt geprobeerd om te komen tot een duurzaam ontwikkelingsperspectief voor een aantrekkelijk en leefbaar veenweidegebied. | ||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
In 2026 is de herijking van het Veenweideprogramma gestart. Deze herijking zal een advies over de inrichting van het programma opleveren. Dat advies is gepland in het voorjaar van 2027. Daarnaast zijn we samen met de andere Friese veenweidegemeenten aangesloten bij het Platform Slappe bodem. Dit is een landelijk platform dat zich inzet voor onderzoeken, lobby en advisering over de veenweideproblematiek, met name op het gebied van verzakkende infrastructuur en funderingsschade. Om inwoners met funderingsproblemen te helpen blijft het funderingsloket het ‘startpunt’.
Doelstelling: | ||||||||||||||||||||||||
Verminderen netcongestie | ||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Actieve inbreng bij het programma NuLelie van Liander
De zogeheten interne ‘trafotafel’, waarin diverse vakspecialisten samenkomen is onder leiding van een projectleider volwaardig van start gegaan. De medewerkers van de trafotafel zorgen voor hun eigen arealen (verhardingen, groen en riolering) en maken de impact van tracé- en locatiekeuzes zichtbaar. De projectleider zorgt voor goede afstemming met Liander en externe communicatie om zo de impact op de openbare ruimte en de overlast voor onze inwoners zoveel mogelijk te beperken.
Netcongestie neemt nog steeds toe en heeft impact op bedrijfsvestigingen
Het elektriciteitsnet moet worden uitgebreid vanwege de netcongestie. Het kan nog tot 2034 duren voordat het netwerk in onze gemeente weer op orde is. Volgens de meest recente gegevens zijn er in De Fryske Marren 96 bedrijven met een aanvraag voor een nieuwe of zwaardere aansluiting: 56 voor levering en 53 voor teruglevering. Een bedrijf kan voor beide typen aansluiting een aanvraag hebben.
Nieuwe bedrijven komen bij Liander op de wachtlijst, omdat op dit moment geen capaciteit beschikbaar is. Dit kan leiden tot vertraging bij de verkoop van bedrijfskavels, bijvoorbeeld bij De Ekers 3B.
Door de netcongestie kunnen klein- en grootverbruikers te maken krijgen met wachttijden voor een nieuwe of zwaardere aansluiting. Sinds 1 juli 2026 staan zij in congestiegebieden op één gezamenlijke wachtlijst. De volgorde wordt mede bepaald door het maatschappelijke prioriteringskader van de ACM. Hierdoor kunnen ook kleinverbruikers, zoals MKB-bedrijven, op de wachtlijst terechtkomen.
Congestiemanagement
Wij blijven in gesprek met Liander om te kijken of we in de tussentijd in gezamenlijkheid problemen kunnen verlichten en/of andere oplossingen kunnen realiseren. In het kader van de Regio Deal zijn we samen met Súdwest-Fryslân, Liander en andere relevante partijen, bezig met netcongestiemanagement: het beter verdelen van verbruik en teruglevering van stroom op het netwerk. We willen komen tot een aanpak die kan worden uitgerold over meerdere bedrijventerreinen.
Daarnaast werkt Liander aan een gebiedsgerichte aanpak op de verdeelstations Joure, Lemmer en Sneek. Hierbij wordt op gebiedsniveau gekeken naar de mogelijkheden om het bestaande elektriciteitsnet beter te benutten, onder andere door flexibel om te gaan met verbruik en teruglevering. De aanpak omvat daarmee het gehele gebied van De Fryske Marren en kan helpen om op korte termijn meer ruimte op het net te creëren, naast de noodzakelijke netuitbreidingen. De verwachting is dat nog dit jaar de gebiedsgerichte aanpak bij alle drie de stations is afgerond.
Batterijenbeleid
Het aantal plannen voor batterijopslag in Fryslân groeit snel. Een gemeentelijk batterijenbeleid is nodig om deze initiatieven goed te begeleiden én om netcongestie te verminderen. Batterijen kunnen namelijk helpen om pieken in energieverbruik op te vangen. We werken hiervoor samen in de Friese Energie Tafel (FET) en vertalen de Richtlijn Batterijsystemen Fryslân, passend binnen de Omgevingswet, in de loop van 2027 naar een Omgevingsprogramma Batterijen voor onze gemeente. Voorafgaand hieraan wordt er nog dit jaar een gemeentelijke visie op batterijen opgesteld. Deze zal als input dienen voor het Omgevingsprogramma Batterijen. Het beleid zal duidelijkheid bieden ten aanzien van veiligheid, ruimtelijke inpassing en maatschappelijke impact, met aandacht voor lokale flexibiliteit.
Hoogspanningsnetwerk
Het project 380 kV hoogspanningsverbinding Vierverlaten – Ens is een initiatief van Tennet om een hoogspanningsverbinding tussen hoogspanningsstation Vierverlaten in de gemeente Groningen en hoogspanningsstation Ens in de gemeente Noordoostpolder aan te leggen. Het Rijk volgt hiervoor de projectprocedure op grond van de Omgevingswet. Voor het project is een ambtelijk en bestuurlijk overleg ingericht met de betrokken gemeenten, waaronder De Fryske Marren, provincies en waterschappen.
Naast onze gemeentelijke voorkeur (het tracé dat eerst ten oosten van onze gemeente loopt en pas ten zuiden van Nieuweschoot onze gemeente binnenkomt en via Oudehaske onderlangs Vegelinsoord de gemeente weer uitgaat op het kruispunt Akkrumer Rak en It Deel), is er door de noordelijke provincies ook een regioadvies bij het Rijk ingediend. In mei heeft het Rijk de ontwerp-voorkeursbeslissing tot medio 2026 ter inzage gelegd. Ook de gemeente heeft een zienswijze ingediend, waarin het belang en de noodzaak van uitbreiding van het landelijke hoogspanningsnet wordt onderkend en de enorme impact van het traject op de inwoners en de open ruimte onder de aandacht wordt gebracht. Daarnaast wordt aandacht gevraagd voor:
- het volwaardig meewegen van belangen van inwoners, landschap en toekomstige ruimtelijke ontwikkelingen bij de verdere uitwerking;
- een ruime aankoop- en compensatieregeling voor inwoners en (agrarische) ondernemers;
- het parallel verkabelen van het bestaande 110 kV-tracé langs het nieuwe 380 kV-tracé;
- een zorgvuldige inpassing tussen Oudehaske en Heerenveen;
- het feit dat gezondheidsrisico’s zoveel mogelijk voorkomen moeten worden;
- heldere communicatie richting inwoners;
- de nauwe betrokkenheid van de gemeente in de vervolgfase.
Het doel is om begin 2027 de definitieve voorkeursbeslissing vast te stellen en in 2028 het ontwerpprojectbesluit van het tracé ter inzage te leggen. Na 2030 wordt de nieuwe hoogspanningsverbinding gebouwd.
Doelstelling: | ||||||||||||||||||||||||
Bevorderen Isolatiegraad huishoudens | ||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Via energieloket Tûk Wenjen verstrekten we in 2026 tot nu toe 41 subsidies voor Advies Eigen Woning en 57 vouchers voor aanvullende adviesdiensten. Daarnaast organiseerden we drie informatieavonden en één lunchlezing over energiebesparing en verduurzaming. In Lemmer organiseerden we samen met Buurkracht een warmtewandeling en een informatieavond over isoleren. Ook de komende periode organiseren we informatie-avonden om het energie-advies, de LAI-subsidieregeling, besparingstips en het thema ‘verkoelen’ onder de aandacht te brengen.
Met behulp van de SPUK LAI, een subsidieprogramma waarmee gemeenten slecht geïsoleerde koopwoningen (gericht op huishoudens in energie-armoede) kunnen verduurzamen, zijn in het eerste jaar ruim 900 woningen geïsoleerd. Doelstelling is om met deze regeling in 2030 zo’n 4000 woningen aangepakt te hebben.
Het streven voor de aanpak energiearmoede via FIXteams was 200 huishoudens per jaar. In 2025 is gestart met de aanpak en inmiddels zijn er ruim 450 huishoudens geholpen. Dat betekent dat er een energiecoach aan huis is geweest om bespaaradvies te geven en een fixteam vervolgens kleine energiebesparende maatregelen heeft uitgevoerd. Hiermee lopen we ruim voor op de doelstelling.
De subsidie Lokale Aanpak Isolatie leverde in 2026 tot nu toe 313 nieuwe aanvragen op. In dezelfde periode handelden we 124 aanvragen af en wezen we 25 aanvragen af of stopten we deze voortijdig.
We werken aan Tûk Wenjen 2.0. Zo lopen er momenteel tests met een AI-Assistent die inwoners wegwijs moet maken in alle duurzaamheidsregelingen waar zij gebruik van kunnen maken. Aan de webpagina voor woningeigenaren, onderdeel van de webpagina van Tûk Wenjen, is in samenwerking met Energiebank Fryslân een nieuwe dienst toegevoegd, namelijk het Eigen Woning Plan. Hiermee kunnen woningeigenaren met energiearmoede kosteloos volledig ondersteund worden bij het verduurzamen van hun woning, van energie- en financieringsadvies tot en met subsidie- en offerteaanvraag.
De isolatiegraad van onze woningvoorraad is niet precies te meten, omdat energielabels alleen verplicht bijgewerkt worden bij verkoop of verhuur. Subsidies of uitgevoerde maatregelen (zoals vloerisolatie) leiden niet altijd tot een beter label als andere onderdelen (dak, kozijnen) ongewijzigd blijven. Toch zien we een positieve trend: het aantal woningen met label D of slechter daalde van 7.892 in 2021 naar 7.366 in 2025. Met de gemeentelijke isolatiesubsidie LAI kunnen de komende 4 jaar nog eens zo’n 4.000 koopwoningen met label D of slechter worden geïsoleerd. Om dit te bereiken zetten we in op extra capaciteit en inspanning om inwoners te activeren. Voor huurwoningen zetten we in op samenwerking met de woningbouwcorporaties.
Doelstelling: | ||||||||||||||||||||||||
De gebouwde omgeving is in 2030 voor 20% aardgasvrij en uiterlijk in 2050 voor 100% aardgasvrij | ||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
De afgelopen maanden is de focus gelegd op het versterken van concrete initiatieven en het versnellen van
de uitvoeringskracht om daarmee bij te dragen aan de doelstelling richting 2030. Dit zetten we de komende periode door:
- Een nieuwe projectleider werkt aan de doorontwikkeling van het warmtenet-initiatief in Joure;
- De ondersteuning van lokale initiatieven op gebied van de warmtetransitie vindt, passend
bij de rol van de gemeente, plaats;
- Een samenhangend pakket van ca. zeven projectopdrachten werken we uit. De projecten richten we op de realisatie van warmtenetten, randvoorwaarden en besluitvorming;
Deze inzet draagt bij aan het realiseren van concrete aardgasvrije projecten en het vergroten van de
uitvoeringskracht binnen de gemeente.
Doelstelling: | ||||||||||||||||||||||||
Duidelijkheid over de rolopvatting van De Fryske Marren op collectieve warmtevoorzieningen. | ||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
De afgelopen maanden is een belangrijke stap gezet in het concretiseren van de gemeentelijke rol in de warmtetransitie:
- De rolopvatting is verder verstevigd door de inwerkingtreding van de Wet collectieve warmte, waarin de regierol van gemeenten expliciet is vastgelegd.
- We werken aan Omgevingsprogramma warmte als wettelijk verplicht vervolg op de warmtevisie. Dit programma geeft richting aan de warmtetransitie voor de komende tien jaar en biedt duidelijkheid aan inwoners en partners. Voor het programma is externe ondersteuning ingezet om te borgen dat het proces en de inhoud voldoen aan de wettelijke vereisten en om participatie zorgvuldig vorm te geven.
- De eerste fase van participatie is gestart, waarbij we inwoners, bedrijven en strategische partners betrekken bij de totstandkoming van het programma.
- Parallel hieraan is gestart met de uitwerking van het warmtebedrijf en de financieringsvraagstukken, waaronder de verkenning van participatie en garantstellingen. Hiermee leggen we een samenhangende basis voor bestuurlijke keuzes over de rol van de gemeente in collectieve warmtevoorzieningen.
De komende periode werken we toe naar besluitvorming en het verankeren van de rolopvatting in beleid:
- Verdere uitwerking van het Omgevingsprogramma warmte, inclusief analyse, participatie en bestuurlijke afstemming, met als doel een conceptprogramma begin 2027;
- Voorbereiden van bestuurlijke besluitvorming over het warmtebedrijf, inclusief scenario’s voor participatie en governance;
- Uitwerking van kaders voor financiële betrokkenheid, waaronder garantstellingen en inzet van gemeentelijk vermogen;
- Versterken van de samenhang tussen projecten om integrale besluitvorming mogelijk te maken.
De verwachting is dat we het Omgevingsprogramma Warmte eind 2027/begin 2028 definitief kunnen vaststellen.
Regiodeal Warmteplanning Fryslân
De gemeente neemt actief deel aan het Regio Deal-project Warmteplanning Fryslân. Samen met de regiopartners versterkt de gemeente de samenwerking en benut zij kennis, capaciteit en middelen effectiever. Waar nodig en mogelijk werken de partners aan meer uniformiteit.
Binnen het project ontwikkelen de partners afwegingskaders en warmte-analyses en brengen zij in beeld welke kernen kansrijk zijn voor collectieve warmteoplossingen. De eerste resultaten leveren concrete input voor het warmteprogramma en ondersteunen de voorbereiding van bestuurlijke keuzes over bronstrategie (het ontwikkelen van een mix van duurzame warmtebronnen waarmee aan de warmtevraag kan worden voldaan), infrastructuur en governance.
De Regio Deal versterkt hiermee de gemeentelijke regierol en helpt om strategische keuzes in de warmtetransitie beter te onderbouwen.
Doelstelling: | ||||||||||||||||||||||||
Stimuleren van aquathermie als duurzame warmtebron | ||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
De afgelopen maanden is ingezet op zowel kennisontwikkeling als concrete toepassing van aquathermie:
- Voor Terherne is een integraal onderzoek uitgevoerd naar de technische en financiële haalbaarheid van aquathermie als collectieve warmtebron. Hieruit is gebleken dat dit voor Terherne geen haalbaar alternatief is. De opgedane kennis en ervaringen nemen we mee voor de toekomst;
- Binnen het programma Missy Wetterwaarmte 2026 is actief samengewerkt aan de ontwikkeling en toepassing van aquathermie. De onderzoeksresultaten zijn gedeeld binnen Missy Wetterwaarmte en het Interreg-programma, ter versterking van regionale en internationale samenwerking;
- Via het Interreg-project Waterwarmth heeft internationale kennisuitwisseling plaatsgevonden en is cofinanciering benut voor het onderzoekstraject in Terherne;
- Er is een pilot uitgevoerd, waarbij 10 huishoudens subsidie kunnen ontvangen (totaal € 10.000) voor individuele toepassingen van aquathermie.
- Deze activiteiten hebben bijgedragen aan zowel kennisopbouw als concrete toepassing van aquathermie binnen de gemeente. De komende periode zal de inzet zich richten op het vertalen van kennis naar toepassing en opschaling:
- Verdere verkenning van de potentie van aquathermie voor andere ‘gouden projecten’;
- Voortzetten en waar mogelijk uitbreiden van stimulering van individuele toepassingen van aquathermie.
De inzet is gericht op het positioneren van aquathermie als een kansrijke en toepasbare warmtebron binnen de gemeente, passend bij de lokale omstandigheden met veel oppervlaktewater.
Doelstelling: | ||||||||||||||||||||||||
Het vergroten van de biodiversiteit in de gemeente | ||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Vleermuiskasten in Park Heremastate
Met het plaatsen van vleermuiskasten creëerden we extra verblijfplaatsen voor vleermuizen. Door renovatie, isolatie van gebouwen en het verdwijnen van oude bomen komen natuurlijke rust- en verblijfplaatsen steeds vaker onder druk te staan. Vleermuizen spelen een belangrijke rol in het ecosysteem doordat zij grote hoeveelheden insecten eten. Het aanbieden van geschikte verblijfplaatsen draagt daarom niet alleen bij aan de bescherming van deze beschermde diersoort, maar ondersteunt ook de natuurlijke balans in het gebied.
Toepassen van inheemse bollen en planten
Op diverse locaties in de gemeente zijn bollen geplant. Met name in de woonwijken op grote grasvelden zijn deze inheemse bollensoorten toegepast. Door te kiezen voor een gevarieerde bloei gedurende het seizoen ontstaat er een continu aanbod van nectar en stuifmeel. Daarnaast bieden deze planten schuilgelegenheid en voortplantingsmogelijkheden voor diverse diergroepen. Hierdoor versterken we de ecologische waarde van de openbare ruimte aanzienlijk.
Aanplanten van meer bomen die bijdragen aan biodiversiteit
Bomen leveren een belangrijke bijdrage aan biodiversiteit doordat zij voedsel, beschutting en nestgelegenheid bieden aan vogels, insecten en kleine zoogdieren. Vooral inheemse boomsoorten, zoals eik, linde en veldesdoorn, ondersteunen een groot aantal plant- en diersoorten. Daarnaast zorgen bomen voor verbinding tussen leefgebieden, waardoor soorten zich makkelijker kunnen verplaatsen. Ook dragen zij bij aan klimaatadaptatie door het vasthouden van water, het bieden van schaduw en het verminderen van hitte in de leefomgeving. De bomen die we planten als vervanging zijn toekomstbestendig.
De afgelopen jaren hebben we ons vooral gericht op het behouden van het bestaande bomenbestand van ongeveer 52.000 tot 54.000 bomen. Bij vervanging maken we bewust keuzes die bijdragen aan meer biodiversiteit.
Jaarlijks planten we ongeveer 200 tot 250 bomen in als vervanging binnen wijken. Daarnaast herplanten we circa 150 bomen die verloren zijn gegaan door ziekten en plagen, zoals iepziekte en essentaksterfte, onder andere aan de Vierhuisterweg in Rohel, de Haskerveldweg en de Tramwei in Joure.
Ook binnen renovatieprojecten worden bomen herplant en aangevuld. In plaatsen als Lemmer, Langweer, Sint Nicolaasga en Scharsterbrug gaat het jaarlijks om ongeveer 75 tot 100 bomen.
Naast vervanging breiden we ons areaal op beperkte schaal uit, bijvoorbeeld aan de Zwarteweg in Vegelinsoord, de Lijnbaan in Wijckel en de Leeuwarderweg in Broek-Noord. Hiermee voegen we jaarlijks circa 100 bomen toe. Verder zijn binnen diverse projecten, in samenwerking met RO en RR, nieuwe bomen aangeplant.
We werken nu aan een bomenlijst die we gebruiken voor nu en in de toekomst. Hierdoor kunnen we gerichtere keuzes maken op biodiversiteit, toekomstbestendigheid en klimaatadaptatie. Deze lijst gebruiken we in de aanvraag van subsidie bij de provincie. Vanuit de provincie Fryslân is er een Subsidie voor aanleg en revitalisering houtige elementen, waar wij een aanvraag in dienen voor de 2500 bomen.
Wanneer deze subsidie wordt toegekend betekent dit een significante uitbreiding van ons bomenbestand langs onze buitenwegen.
Operatie Steenbreek
In Tjerkgaast hebben we eerder dit jaar de aftrap gegeven voor het NK Tegelwippen door als gemeente zelf tegels te verwijderen en te vervangen door groen. Dit project breiden we de komende periode uit. Daarmee laten we niet alleen zien hoe vergroening kan bijdragen aan een aantrekkelijke leefomgeving, maar creëren we ook extra ruimte voor waterberging, verkoeling en biodiversiteit.
In het voorjaar hebben wij bij 18 adressen door de hele gemeente tegels opgehaald met onze tegeltaxi. Bewoners konden zo kosteloos hun verwijderde tegels laten afvoeren. Daarmee verlaagden we de drempel om tuinen en erven te vergroenen.
Natuurinclusief bouwen
Op gebied van Natuur Inclusief Bouwen is er gestart met de voorbereidingen voor het opstellen van een Plan van Aanpak. Hier werken we de komende periode verder aan.
Wij werken momenteel samen met een externe partij aan een toetsingsmethodiek om te zorgen dat natuurinclusiviteit daadwerkelijk wordt geborgd in nieuwbouwontwikkeling, aan de hand van doelsoorten. Monitoring maakt hier geen onderdeel van uit.
Doelstelling: | ||||||||||||||||||||||||
Water, bodem en klimaatadaptatie zijn sturend (WBKS) bij ruimtelijke ontwikkelingen | ||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
We zijn bezig om nadere invulling te geven aan hoe we water, bodem en klimaatadaptatie sturend willen
integreren binnen ruimtelijke ontwikkelingen. We gebruiken het pilotproject Wyldehoarne 4 fase 2 hier onder andere voor.
De praktische uitwerking is vertaald in de nieuwe Leidraad Inrichting Openbare ruimte (LIOR). Daarnaast is de subsidieregeling Groenblauwe maatregelen verlengd en uitgebreid om bredere doelgroepen te bereiken (sociale huurders) en om een groener straatbeeld te stimuleren met geveltuinen.
Doelstelling: | ||||||||||||||||||||||||
100% circulair inkopen in 2030 | ||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
De transitie naar een circulaire economie wordt urgenter en minder vrijblijvend. Nieuwe wettelijke
verplichtingen, zoals producentenverantwoordelijkheid, hergebruik en materiaalvoorschriften, vanuit het Rijk en de EU, maken duidelijk dat gemeenten richting 2030 een grotere rol krijgen in
uitvoering, monitoring en rapportage. Tegelijkertijd nemen grondstoffenschaarste en geopolitieke
afhankelijkheden toe, wat de noodzaak tot circulair beleid versterkt.
Samen met andere Friese gemeenten nemen we sinds begin dit jaar deel aan het uitvoeringsprogramma Circulair Opdrachtgeven en Inkopen Friese Overheden. Dit programma, onder leiding van de Vereniging Circulair Friesland, stimuleert uniformiteit, kennisdeling en gezamenlijke actie op het gebied van circulair inkopen.
Naast het verzorgen van educatie voor interne medewerkers én marktpartijen, testen we een monitoringstool om circulaire prestatie-indicatoren (zoals hergebruikpercentages en kooldioxide-reductie) in aanbestedingen meetbaar te maken.
Ook nemen we deel aan de krachtenbundeling Rijk-regio, op het thema Inkoop, zodat we kennis en ervaringen op dit gebied van circulair inkopen kunnen delen en vergaren.
Doelstelling: | ||||||||||||||||||||||||
CO2-emissie reduceren | ||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
CO2-Prestatieladder
Via de CO₂-prestatieladder brengen we onze gemeentelijke CO₂-uitstoot in kaart en werken we toe naar verdere vermindering. In plaats van gasgebruik te compenseren met certificaten, zetten we het uitgespaarde geld nu in voor projecten die ons gasverbruik daadwerkelijk terugdringen. We investeren bijvoorbeeld in betere isolatie van gemeentelijke gebouwen. Ook investeren we in energiebatterijen voor opslag van duurzame energie, bijvoorbeeld bij het zwembad Swimfun in Joure. Zo verlagen we niet alleen onze uitstoot, maar maken we onze energievoorziening ook toekomstbestendiger. Helaas bleek uit de rapportage over 2025 dat de doelstelling van 66% reductie niet is gehaald. De hoofdoorzaak hiervan is het gasverbruik van ons vastgoed. Nader onderzoek zal uit moeten wijzen hoe we dit gasverbruik van onze sporthallen en bijvoorbeeld door ons gehuurde panden voor de opvang van Oekraïnse vluchtelingen kunnen verlagen.
Medio 2026 heeft de audit in het kader van de CO₂-Prestatieladder plaatsgevonden. Deze audit is positief verlopen en geeft een goed inzicht in de werking van ons CO₂ managementsysteem. Ook is er zowel intern als extern een ‘CO2-prestatieladder-nieuwsbrief’ verspreid met de rapportage over 2025. De komende periode werken we aan de overstap naar het vernieuwde handboek, waarbij we de processen nog meer verankeren in onze organisatie. Daarnaast bereiden we een doorgroei voor naar trede 2 van het nieuwe CO2-certificeringsysteem. Daarmee krijgen we meer inzicht in onze ketenuitstoot; de uitstoot van ons als gemeente, maar ook de uitstoot die vrijkomt bij opdrachten die we inkopen, werk dat we uit laten voeren of materialen die we aanschaffen.
Schoon en Emissieloos Bouwen (SEB)
In augustus 2025 tekenden we het convenant Schoon en Emissieloos Bouwen. Hiermee stimuleren we het gebruik van emissieloos bouwmaterieel en bieden we de (lokale) bouwsector investeringszekerheid. In 2026 zijn we in dit kader met de eerste projecten aan de slag gegaan, beginnend met de raamovereenkomst Klein elementenonderhoud 2026-2028 en verder. Bij aanbestedingen schrijven aannemers in op traditionele wijze, dit kan met conventioneel materieel. Na gunning is echter de mogelijkheid geboden om alsnog Zero Emissie (ZE) materieel in te zetten, zonder dat dit onderdeel was van de oorspronkelijke inschrijving. Samen met de aannemer zijn afspraken gemaakt over de inzet van ZE-materieel, monitoren we het gebruik tijdens de uitvoering en vergoeden we de meerkosten van zero-emissie materieel via de SEB-SPUK-regeling. De komende periode rollen we deze werkwijze verder uit.
Doelstelling: | ||||||||||||||||||||||||
Sociale duurzaamheid verbeteren | ||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Fixteams
Om de betaalbaarheid en inclusiviteit van de energietransitie te bevorderen zijn er via Fixteams in 2026 tot nu toe 453 bezoeken afgelegd waarbij in totaal zo’n 2646 kleine energiebesparende maatregelen zijn aangebracht bij 247 huishoudens.
Kwartiermakeraanpak
Bij Stichting Sociaal Werk De Kear zijn in samenwerking met Energiebank Fryslân twee kwartiermakers aan de slag gegaan om samen vrijwillige energiecoaches te werven, onder andere bij lokale coöperaties. Deze coaches zoeken actief contact met inwoners die te maken hebben met energiearmoede, om hen gerichte hulp aan te bieden. Voor huurders bestaat deze hulp vaak uit energie-coaching en praktische oplossingen zoals fixen of een Witgoedruil.
Eigen Woning Plan
Om woningeigenaren met energiearmoede beter toegang te geven tot duurzaamheidsregelingen is samen met Energiebank Fryslân het Eigen Woning Plan opgestart in onze gemeente. Dit houdt in dat we deze doelgroep actief benaderen en hulp aanbieden. Deze hulp bestaat uit een a-tot-z-begeleiding (van inventariseren tot isoleren) door energieadviseurs van Energiebank Fryslân. Hierbij wordt geïnventariseerd welke isolatiemaatregelen er nodig zijn en hoe deze gefinancierd kunnen worden, zoals bijvoorbeeld met de gemeentelijke LAI-subsidie, ISDE al dan niet in combinatie met een warmtefondslening. Vervolgens wordt er een offertetraject voor de uitvoering van de maatregelen opgestart.
TNE Data
De VNG, Stichting Tijdelijk Noodfonds Energie (TNE) en het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) hebben gegevens beschikbaar gesteld van huishoudens die bij hun Noodfonds-aanvraag aangaven open te staan voor hulp en toestemming gaven voor deling met de gemeente. Hiermee hebben we 235 huishoudens met energiearmoede in onze gemeente een passend hulpaanbod kunnen doen.
In juni ontvingen de betreffende huishoudens een brief met een energiehulpaanbod, waar zo'n 30 op reageerden. De meeste van hen zijn geholpen via een FIX-actie, enkele via Witgoedruil of het Eigen Woning Plan. In september worden de overige 205 adressen nog eens telefonisch benaderd met een hulpaanbod.
Witgoedruil
Om huishoudens met een laag inkomen te helpen hun energierekening verder te verlagen, hebben we via de Witgoedruilregeling dit jaar tot nu toe 91 apparaten vervangen. In juli zijn de voorwaarden van deze regeling verruimd: inwoners mogen nu in totaal twee aanvragen indienen en er mogen meerdere apparaten omgeruild worden, met een maximum van €750 per apparaat en €1.500 totaal. Het subsidieplafond is bovendien verhoogd van €200.000 naar €300.000. Deze aanpassing volgt op een vastgestelde behoefte bij inwoners.
Sociale Voedseltuinen
Het Regiodealproject Sociale Voedseltuinen heeft als doel om huishoudens met lage inkomens beter toegang te geven tot gezonde voeding. Stichting Sociale Voedseltuinen Nederland (SVNL) ondersteunt dit traject als ervaren landelijke partner met kennis, netwerk en uitvoeringskracht in de persoon van een kwartiermaker voor onze gemeente. Deze kwartiermaker stelt momenteel in nauwe samenspraak met het cluster Maatschappelijke Ontwikkeling, een projectplan op. Hierin sluiten we aan bij de MO-doelstellingen: preventie, participatie, ontmoeting, beweging en educatie.
Tegelijkertijd voert de kwartiermaker gesprekken met initiatiefnemers en collega’s van het ruimtelijk domein en VTH over mogelijke locaties en voorwaarden.
Doelstelling: | ||||||||||||||||||||||||
Het verduurzamen van ons gemeentelijk vastgoed. | ||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Onze verduurzamingstrategie voor het gemeentelijk vastgoed staat omschreven in de in 2022 door de
gemeenteraad vastgestelde Routekaart Verduurzaming gemeentelijk vastgoed DFM. Intussen is er nieuwe regelgeving die op ons af komt, hebben externe factoren zoals netcongestie invloed op onze planning en verschuiven er gebouwen in onze prioriteit. Daarom leggen wij u later dit jaar een herijkte routekaart voor waarin wij deze inzichten verwerken.
Tegelijkertijd hebben deze omstandigheden ook al invloed op onze lopende projecten
Op dit moment hebben wij 8 verduurzamingsprojecten in de werkvoorbereidingsfase en hebben wij 5 verduurzamingsprojecten (deels) opgeleverd. Op basis van de oorspronkelijke planning hadden wij aan het einde van dit jaar 4 extra gebouwen (in totaal 9 stuks) opgeleverd willen hebben.
Doelstelling: | ||||||||||||||||||||||||
Toekomstbestendig erfgoed. | ||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Wij stellen Erfgoedbeleid op met als doel het cultureel erfgoed te behouden, te beschermen en te versterken. Dit levert een positieve bijdrage aan het aantrekkelijk en vitaal houden van onze gemeente. Met dit erfgoedbeleid borgen wij dat het erfgoed ook beschikbaar blijft voor toekomstige generaties. Het erfgoedbeleid richt zich niet alleen op onroerend erfgoed, maar op het brede spectrum dat aan erfgoed aanwezig is in onze gemeente. Voor de totstandkoming van dit beleid wordt gebruik gemaakt van de expertise van de beleidsvelden monumentenzorg, cultuur en archief, die hierin gezamenlijk optrekken. Het plan van aanpak voor het beleidstraject is opgesteld. De voorbereiding van het plan van aanpak voor het Omgevingsprogramma Erfgoed en van het participatietraject is in uitvoering. Naar verwachting leggen wij begin 2027 een notitie met verschillende scenario’s ter raadpleging voor aan de gemeenteraad. De besluitvorming over het omgevingsprogramma Erfgoed vindt eind 2027 plaats.
Doelstelling: | ||||||||||||||||||||||||
Het veiligstellen van de toekomst van kerken als bepalende gebouwen voor het silhouet van dorp en stad, als baken in de omgeving | ||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
In onze gemeente staat een kleine zestigtal kerkgebouwen. Het gebruik van deze kerkgebouwen staat onder druk. Met het landelijk programma ‘Toekomst religieus erfgoed’ heeft de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, samen met enkele partners, gemeenten inhoudelijk en financieel gestimuleerd om een eigen ‘kerkenvisie’ te ontwikkelen. Ook wij hebben gebruik gemaakt van deze regeling. In oktober 2025 heeft de gemeenteraad de ontwerpbeleidsregel Kerkenvisie vastgesteld en heeft het document ter inzage gelegen.
Door de inwerkingtreding van de Omgevingswet is de wijze waarop de gemeente beleid voor de fysieke leefomgeving vastlegt gewijzigd. Nieuw beleid wordt nu opgenomen in de omgevingsvisie en/of uitgewerkt in een omgevingsprogramma. Om hierbij aan te sluiten, is ervoor gekozen de Kerkenvisie verder uit te werken als een omgevingsprogramma. Deze wijziging in aanpak heeft ertoe geleid dat de afronding van het beleid voor kerken meer tijd kost dan oorspronkelijk voorzien. Wij verwachten het Omgevingsprogramma Kerken in Q1 2027 vast te stellen.
Doelstelling: | ||||||||||||||||||||||||
0 verkeersslachtoffers in 2050. | ||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Omgevingsprogramma Mobiliteit
We hebben gewerkt aan een ontwerp Omgevingsprogramma Mobiliteit. Ook werken we aan een bijbehorend uitvoeringsprogramma. Wij hebben het ontwerpprogramma inmiddels ter inzage gelegd. Na de termijn van terinzagelegging leggen we het ontwerpprogramma met eventuele, daarover ingediende zienswijzen voor aan de gemeenteraad voor wensen en bedenkingen. Naar verwachting kunnen wij het programma vervolgens in het eerste half jaar van 2027 vaststellen.
Uitvoeringsprogramma risicoanalyse
Vanuit de 2e tranche zijn dit jaar de volgende projecten uitgevoerd: kruispuntplateau Jonkersbosje/Stationsstraat in Joure - kruispuntplateau Gaastweg/Vegelinstraat in Sint Nicolaasga.
De volgende projecten staan in het najaar voor uitvoering: Kruispuntplateau Jousterweg/Flueskamp tussen Haskerhorne en Oudehaske – twee kruispuntplateaus en drie drempels Koarte Ekers Joure – Drempel Hege Bouwen Nijemirdum – Kruispuntplateau Geastdyk/Jerdensdyk tussen Tsjerkgaast en Sloten.
We hebben een subsidieaanvraag ingediend bij de zogenoemde veegronde. Overheden kregen daarmee de kans om het resterende budget van het Strategisch Plan Verkeersveiligheid volledig te benutten. We hebben een bijdrage gevraagd voor fietsmaatregelen tussen Ouwsterhaule en Rotsterhaule.
Verkeerseducatie
De verkeers-educatieve activiteiten zijn volop in uitvoering. Zo zijn de praktische verkeersexamens op de basisscholen uitgevoerd en op het voortgezet onderwijs zijn ‘3D afleiding bike’ sessies georganiseerd. Er zijn daarnaast al vier scootmobielcursussen aangeboden en de vijfde staat inmiddels ingepland voor het najaar.
Doelstelling: | ||||||||||||||||||||||||
Veilige(vaar)wegen en fietspaden. | ||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Doorfietsroute Joure-Heerenveen
Het eerste gedeelte van de doorfietsroute, tussen Haskerhorne en Oudehaske, is voor de bouwvak gerealiseerd. Het tweede gedeelte, tussen Oudehaske en Nijehaske/Heerenveen is aanbesteed en zit in de uitvoeringsfase.
We stellen dit jaar het voorlopig ontwerp vast voor de doorfietsroute binnen de bebouwde kommen van Oudehaske en Haskerhorne. Vervolgens leggen we deze ter inzage voordat we het definitieve ontwerp vaststellen.
Doorfietsroute Joure – Sneek
Vanuit de 3e tranche realiseren we dit najaar de doorfietsroute Joure – Sneek. Het fietspad gaan we verbreden naar 3,5 meter en voeren we uit in beton.
Westeind Lemmer
De fietsmaatregelen in combinatie met asfaltonderhoud zijn voor de bouwvak gerealiseerd. Op het hele traject zijn fietsvoorzieningen in de vorm van fietssuggestiestroken en de daarbij benodigde snelheidsremmende maatregelen gerealiseerd.
Drie Friese bruggen
Er is gekozen voor een basculebrug op de drie locaties Spannenburg (DFM), Oude Schouw (Leeuwarden/Heerenveen) en Uitwellingerga (Súdwest Fryslân). De variant basculebrug wordt door Rijkswaterstaat als meest kansrijk geacht. Rijkswaterstaat is begonnen met de voorbereidingen voor het vernieuwen van de brug Uitwellingerga in 2029, vervolgens zijn de bruggen van Oude Schouw en Spannenburg aan de beurt.
Doelstelling: | ||||||||||||||||||||||||
Goed bereikbare dorpen en goed bereikbare stad. | ||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Openbaar vervoer
Het concept vervoerplan 2027 is gereed gemaakt door Qbuzz. We zijn vooraf goed betrokken bij de plannen en wijzigingen voor 2027. Het was dan ook niet nodig een zienswijze in te dienen.
Doelstelling: | ||||||||||||||||||||||||
Opvang statushouders en ontheemden. | ||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Pilot woningdelen statushouders
De gemeente De Fryske Marren werkt samen met woningcorporatie Accolade aan een pilot woningdelen voor statushouders. Ook Dynhus is betrokken bij de ontwikkeling van woningdelen, maar loopt in het proces enkele maanden achter op Accolade. De voorbereidingen met Accolade bevinden zich inmiddels in de afrondende fase. De verwachting is dat in Q4 van 2026 of Q1 van 2027 een geschikte woning beschikbaar komt en de pilot daadwerkelijk van start kan gaan
Opvang Oekraïense ontheemden
We hebben momenteel vier locaties in gebruik voor de opvang van Oekraïense ontheemden, met in totaal 347 opvangplekken. Daarmee voldoen we aan de Friese taakstelling.
De Rijksoverheid werkt momenteel aan nieuw beleid voor de opvang van Oekraïense ontheemden. Dit beleid is gericht op het bieden van duurzame en toekomstbestendige huisvesting. Het is op dit moment nog niet duidelijk hoe dit beleid er precies uit gaat zien en wat daarbij van gemeenten wordt verwacht.
