5.2 Maatwerkvoorzieningen
Doelstelling: | ||||||||||||||||||||||||
Een veilige en vertrouwde plek voor alle kinderen, waar zij de hulp krijgen die zij verdienen. | ||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Jeugdwet
Wij werken volgens de uitgangspunten van de landelijke Hervormingsagenda Jeugd (2023-2028) en de regiovisie 'Mei-inoar foar ús bern'. Onze inzet is gericht op het versterken van de eigen kracht van gezinnen, het normaliseren van opgroei- en opvoedvragen en het beheersbaar houden van de kosten op jeugdzorg. Deze inzet is in lijn met beweging van de door de raad aangenomen motie jeugd ' Inzetten op preventie voor jeugdhulpverlening' waarin we lichte vormen van jeugdhulp voorliggend willen aanbieden om zo de geïndiceerde maatwerkvoorzieningen beschikbaar te houden voor wie dat echt nodig heeft.
Landelijk niveau
De onzekerheid over de inhoudelijke landelijke koers van de Jeugdwet is in 2026 deels weggenomen, maar financieel is er nog onduidelijkheid. De gesprekken tussen het Kabinet en de VNG hebben geleid tot concrete wetstrajecten. De focus ligt met de vraag ‘wat is nog jeugdhulp en wat is opvoedondersteuning?’ op normering van het aanbod door het versterken van de sociale en pedagogische basis, het wettelijk verankeren van de regionale samenwerking, maar ook op financiële beheersbaarheid. Daarnaast speelt ook de vraag of het verwijsrecht naar jeugdhulp door huisartsen anders ingeregeld kan worden via de gemeentelijke gebiedsteams.
Provinciaal
Regiovisie Jeugd en provinciale inkoop
Eind januari 2026 hebben de Friese gemeenten en Sociaal Domein Fryslân (SDF) een gezamenlijke start gemaakt met het concreet maken van de Fryske Regiovisie Jeugdhulp ten behoeve van de inkoop Specialistische Jeugdhulp (SJH) en Verblijf. Dit heeft geleid tot een verfijning en operationalisering van de uitgangspunten uit de Regiovisie tot de leidende principes voor de inkoop. De nieuwe inkoopstrategie Specialistische Jeugdhulp en Wonen zal op 1 januari 2028 ingaan. Het belangrijkste uitgangspunt is dat hulp aan kinderen en jongeren zo veel mogelijk in hun eigen vertrouwde omgeving moet plaatsvinden. Dit betekent dat gemeenten in de toekomst meer hulp lokaal gaan organiseren in plaats van dit gezamenlijk in de regio in te kopen. Voor specialistische jeugdhulp blijft de regionale inkoop bestaan. Wij zijn bezig met het uitwerken van diverse scenario’s hoe we deze hulp verder lokaal willen inrichten. We leggen daarin een relatie met het versterken van de sociale basis en de preventie-inzet vanuit de eerdergenoemde motie.
Collectieve Jeugdhulp
Binnen het regionale speciaal basisonderwijs en regulier voortgezet onderwijs hebben we inmiddels een collectief jeugdhulp aanbod beschikbaar en zijn we betrokken (schoolbesturen en samenwerkingsverbanden primair en voortgezet onderwijs) bij inclusief onderwijs (lokaal en provinciaal). Daarnaast hebben we aanvullend op de provinciale inkoop een praktisch en laagdrempelig (collectief & individueel) aanbod gericht op jeugdigen met lichtere ondersteuningsvragen.
Het toekomstscenario kind- en gezinsbescherming
In het programma Toekomstscenario werken we in Friesland binnen drie verschillende actielijnen: Versterking Kind- en gezinsbeschermingsketen, Aanpak van geweld in afhankelijkheidsrelaties en Versterking van de Friese gebiedsteams. Dit jaar zal binnen dit programma de pilot ‘Samen Stevig’ starten met twee Friese gemeenten. De bedoeling hiervan is om gezinnen eerder en gezamenlijk te ondersteunen wanneer er zorgen zijn over veiligheid.
Hervormingsagenda Jeugd
De landelijke Hervormingsagenda Jeugd stelt dat het jeugdstelsel alleen houdbaar blijft als we de instroom in de specialistische hulp beperken. Daartoe is extra inzet op de sociale en pedagogische basis en het sociaal wijkteam een randvoorwaarde. In De Fryske Marren geven we hier invulling aan door onder andere het bieden van collectieve jeugdhulp, de inzet van de ondersteuner Jeugd bij huisartsen, Kansrijke Start en het jongerenwerk en werken we aan een pilot. Met deze pilot organiseren wij een preventief aanbod via de sociale basis bestaande uit een rechtstreeks toegankelijk aanbod van lichte jeugdhulp- en gezinsondersteuning via Welzijn. Daarnaast gaan we inzetten op het versterken van vroegsignalering en het normaliseren van lichte opvoed- en opgroeivragen, direct op de vindplaatsen van het kind (onderwijs en huisartsenpraktijken). Voorbereidingen hiervoor zijn de afgelopen maanden getroffen.
Lokaal
Ondersteuner Jeugd
Bij de meeste huisartspraktijken is een wijkteammedewerker jeugd als Ondersteuner Jeugd beschikbaar. Daarin spreekt deze Ondersteuner Jeugd veelal zelf met de jeugdige en ouders en geeft op basis daarvan advies aan de huisarts die de verwijzer is.
Kansrijke Start
De afgelopen periode is de uitvoering van Kansrijke Start voortgezet. We zien dat de ondersteuning goed wordt benut en dat professionals gezinnen steeds beter weten toe te leiden naar passende hulp. Ook zien we een stijging in het gebruik van VoorZorg, waarmee (aanstaande) ouders in kwetsbare situaties vroegtijdig ondersteuning aan huis ontvangen. Waar nodig bieden we daarnaast maatwerk, bijvoorbeeld wanneer ouders de eigen bijdrage voor kraamzorg of de inzet van een lactatiekundige niet kunnen betalen. Ook denken we mee over praktische benodigdheden voor de komst van een baby. Zo zijn we er op de momenten dat gezinnen extra ondersteuning nodig hebben en dragen we bij aan een gezonde en veilige start voor kinderen in De Fryske Marren.
Outreachend jongerenwerk
De opdracht voor outreachend jongerenwerk loopt tot eind 2026. Voor de zomer is de meerwaarde van deze inzet in beeld gebracht en is vooruitgekeken naar de periode daarna. Outreachend jongerenwerk draagt bij aan de ambities van de Strategische Beleidsagenda door in te zetten op preventie, vroegsignalering en het versterken van de sociale basis. Door jongeren tijdig in beeld te krijgen en ondersteuning te bieden, kunnen problemen eerder worden aangepakt en kan de inzet van zwaardere zorg of handhaving worden beperkt. De jongerenwerkers onderhouden een breed netwerk van onder meer scholen, welzijnsorganisaties, jongerenvoorzieningen en ondernemers. Hierdoor worden signalen en ondersteuningsvragen vroegtijdig opgepakt. In de verkenning naar de periode na 2026 wordt ook gekeken naar de relatie met de basisopdracht van De Kear en de wijze waarop outreachend werken daarbinnen kan worden gepositioneerd
Jeugdketen
De gemeente werkt samen met partners aan een samenhangende aanpak binnen de jeugdketen, gericht op preventie, veiligheid en een gezonde ontwikkeling van jongeren. Uit de evaluatie blijkt dat het bereiken van jongeren in ketenlocaties een aandachtspunt blijft. Daarom wordt dit najaar eerst ingezet op een informatiecampagne over het jeugdketenbeleid. Op basis van de resultaten wordt bepaald hoe het vervolgtraject, waaronder een bijeenkomst over brandveiligheid en wet- en regelgeving, wordt vormgegeven. De evaluatie wordt in Q4 met de raad gedeeld.
Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo)
De maatschappelijke en financiële opgaven binnen de Wmo vragen landelijk en lokaal om een andere manier van werken. De nadruk verschuift steeds meer naar preventie, het versterken van de sociale basis, informele ondersteuning en het benutten van algemene en collectieve voorzieningen. Ook wordt landelijk gewerkt aan maatregelen die de houdbaarheid van het Wmo-stelsel op langere termijn moeten versterken.
Deze ontwikkeling sluit aan bij de richting die de gemeenteraad heeft vastgesteld in de Strategische Beleidsagenda. Momenteel werken we aan vier nieuwe beleidskaders voor het sociaal domein: Wonen, Welzijn en Zorg, Sociale Basis, Bestaanszekerheid en Kansrijk Opgroeien en Opvoeden. Hiermee geven we invulling aan een toekomstbestendig sociaal domein waarin inwoners zoveel mogelijk zelfstandig kunnen meedoen en ondersteuning beschikbaar is wanneer dat nodig is.
Twee belangrijke landelijke aandachtspunten zijn: de invoering van een inkomens- en vermogensafhankelijke eigen bijdrage voor maatwerkvoorzieningen per 1 januari 2028, met als doel de toegankelijkheid voor kwetsbare inwoners te borgen en tegelijkertijd de financiële houdbaarheid van het stelsel te versterken. En als tweede: het voornemen van het kabinet om huishoudelijke ondersteuning vanaf 2029 uit de Wmo te halen en hiervoor een gemeentelijk vangnet te organiseren. Over de uitwerking en gevolgen voor gemeenten bestaat op dit moment nog onvoldoende duidelijkheid. We volgen deze ontwikkelingen nauwgezet en betrekken de mogelijke gevolgen bij de verdere uitwerking van ons beleid
Continuïteit dienstverlening Wmo en inkooptrajecten
De voorbereiding en uitvoering van de inkooptrajecten Hulp bij het Huishouden, Wmo hulpmiddelen, onafhankelijke cliëntondersteuning en medische advisering verlopen volgens planning. In de tweede helft van 2026 ligt de nadruk op de implementatie van de nieuwe overeenkomst Hulp bij het Huishouden en de verdere inrichting van de contractrelaties met aanbieders van onafhankelijke cliëntondersteuning. In september starten de aanbestedingstrajecten van Wmo hulpmiddelen en medische advisering. Het streven is om beide trajecten nog voor het einde van dit jaar af te ronden met een gunningsbesluit, waarna de implementatie volgt.
Met de nieuwe contracten wordt invulling gegeven aan de gemeentelijke ambities om inwoners tijdig passende ondersteuning te bieden, de kwaliteit van voorzieningen te waarborgen en de kostenontwikkeling beheersbaar te houden
Beschermd Wonen in Fryslân
Op 1 januari 2026 zijn de nieuwe contracten van beschermd wonen ingegaan. Er zijn nieuwe producten vastgesteld die zowel inwoners intramuraal als ambulant kunnen ondersteunen. Bij het inkoopproces zijn nieuwe tarieven vastgesteld in verband met marktontwikkelingen. De nieuwe tarieven lijken, zoals verwacht, te hebben geleid tot een groter beroep op het beschikbare budget.
Toezicht op kwaliteit en doelmatigheid
Per 1 juli 2026 is Triaspect gestart als nieuwe toezichthouder Wmo voor het toezicht op de kwaliteit van Wmo maatwerkvoorzieningen en de afhandeling van meldingen van calamiteiten en incidenten. Hiermee is de continuïteit van het wettelijk verplichte kwaliteitstoezicht geborgd. De overdracht van werkzaamheden is volgens planning verlopen en de gecontracteerde Wmo aanbieders zijn geïnformeerd over de aanwijzing van de nieuwe toezichthouder. Triaspect voert geen rechtmatigheidsonderzoeken uit. Indien een hier een onderzoek nodig blijkt, dan wordt dit per casus opgepakt door een gespecialiseerd bureau.
Daarnaast wordt gewerkt aan de actualisatie van het toezicht- en het handhavingsbeleid voor Wmo en jeugd.
